Erken Ergenlik Nedir?

Erkeklerde 9, kızlarda 8 yaşından önce ergenlik bulgularının başlamasına erken ergenlik olarak tanımlanır. Kızlarda daha sık karşılaşılan bir durumdur. Kızlarda 7-8 yaş gri bölge olarak adlandırılır ve bu yaş aralığındaki ergenliğin patolojik kabul edilmesi için hızlı ilerleme göstermesi ve yetişkin boyunda ciddi kayıp görülmesi gereklidir. Bu nedenle olgular en az 6 ay izlenmelidir.

Erken Ergenliğin Belirtileri Nelerdir?

Kızlarda ergenlik sıklıkla meme tomurcuklanması ile başlar. Tomurcuklanma tek taraflı olabildiği gibi iki taraflı da başlayabilir. Bazen gözle rahat gözlenmeyebilir ve ele meme dokusuna dokunulduğunda bir şişkinlik hissedilir. Erkeklerde ilk bulgu testislerin büyümesidir, testislerin 4 ml olması erkeklerde ergenliğin habercisidir. Her iki cinste de büyümenin hızlanması ve davranış değişiklikleri de sıklıkla beraber gözlenir.

Memeleri Büyüyen Her Kız Çocuğu Ergenliğe Girmiş Kabul Edilebilir Mi?

Kızlarda her meme gelişimi erken ergenlik anlamına gelmez, ama mutlaka tetkik edilmelidir. Genelde 2 yaşından önce olmakla birlikte bazen daha büyük yaşlarda da erken ergenlik olmadan değişik nedenlerle (mevsimsel olmayan yiyecekler, östrojene hassasiyet vb veya herhangi bir neden bulunmadan memelerde büyüme söz konusu olabilir. Fizik muayene, hormonlar ve kemik yaşı normalse bu olgular takip edilmelidir. Takipte erken ergenliğe geçiş yoksa bu durumun çocuklara bir zararı yoktur.

Meme Gelişimi Olmadan Genital Bölge ve Koltuk Altında Kıllanma Olması Da Erken Ergenliği Gösterir Mi?

Kızlarda genital ve koltuk altı kıllanması böbrek üstü bezi hormonlarının artışı ile olmakta ve genelde meme gelişiminden sonra başlamaktadır. 8 yaşından önce veya meme gelişimi başlamadan genital ve koltuk altı kıllanması başlayan çocukların özellikle böbreküstü bezi hastalıkları açısından mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanına başvurmaları gerekir.

Gerçek ve Yalancı Ergenlik Tabirleri Neyi İfade Eder?

Gerçek ergenlik normalde ergenlik döneminde hipotalamus ve hipofiz bezindeki hormonların salınımının artması ve bu hormonların erkeklerde ve kızlarda yumurtaları uyararak seks hormonları artışına neden olması ile oluşan durumdur. Yani normalde olan fizyolojik bir olayın erken yaşlarda meydana gelmesidir. Yalancı ergenlik ise bu normal aktivasyon olmadan değişik nedenlerle seks hormonlarındaki artış nedeniyle görülen durumdur. Çocuklarda en sık gerçek ergenlik görülür.

Erken Ergenlik Nedenleri Nelerdir?

Kızlarda görülen gerçek erken ergenlik olgularında sıklıkla bir neden bulunamamaktadır. Erkeklerde daha nadir görülmesine rağmen, beyin tümörleri gibi patolojik nedenler daha sıktır. Yalancı erken ergenlik ise çok değişik hastalıklar ve çevresel faktörlere bağlı gelişebilmektedir.

Erken Ergenliğe Girmenin Çocuklarda Ne Gibi Sakıncaları Vardır?

Ergenliğe girişle beraber olan kızlarda östrojen, erkeklerde testosteron artışı kemikteki büyüme kıkırdaklarının hızla kemikleşmesine ve başta büyüme hızlansa da daha sonra büyümenin durması ile boy kısalığına neden olmaktadır. Ayrıca psikolojik bozukluklara yol açabilir. Altta yatan patolojik durumlar varsa bunlar çocuğa zarar verebilir.

Erken Ergenlik Tedavi Edilebilir Mi?

Erken ergenlik, salınımı artan hormonları baskılayan ilaçlarla durdurulabilmektedir. Çocuk endokrinoloji merkezlerinde bu tedaviler uygulanmaktadır. Normal ergenlik yaşında tedavi sonlandırıldıktan sonra 6 ay içinde ergenlik yeniden başlamaktadır. Tedavinin bazı olgularda görülen kilo artışı dışında belirgin yan etkisi saptanmamıştır.

Daha Fazla Boy Uzaması İçin Adet Geciktirilebilir Mi?

Adet gördükten sonra kızlarda boy uzamaz deniyor, Normal adet görme zamanı nedir? Daha fazla boy uzaması için adet geciktirilebilir mi? Adet gördükten sonra kızlarda ortalama 5-6 cm daha boy uzamaması olur. Ancak bu değerler kişiden kişiye değişiklik gösteri ve daha az veya fazla boy uzaması da söz konusu olabilir. Normalde 10 yaşından sonra adet görmek normal olarak kabul edilmektedir, Türkiye için ortalama 12-12,5 yaştır. Normal zamanında başlayan ergenliğin ve adetlerin durdurulması ve geciktirilmesinin daha fazla boy kazanımına neden olduğuna dair yeterli bilimsel veri yoktur. Bu nedenle doğru bir yaklaşım değildir. Tedaviler sadece patolojik durumlar için geçerlidir. Kaldı ki çocuklarda erişkin boy genetik ve çevresel birçok faktörün etkisi altında oluşmaktadır. Ayrıca normal fizyolojik bir olayı baskılamanın ileride ne gibi zararlar verebileceğini kestirmek güçtür.

Erken Ergenliğe Hangi Bölüm Bakar?

Çocuğunuzu mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanına muayene ettirmelisiniz. Endokrinoloji hormon bilimi demektir. Hormon adı verilen maddeler, normal büyüme, gelişme ve hayatın devamı için gereklidir.  Vücutta bir çok hormon bulunur. Bunların her biri kendine özgü bezlerden salgılanır. Bu bezlerin doğuştan gelişmemesi, gerekenden az ya da çok çalışması, düzensiz çalışması sonucu ortaya çıkan hastalıklara endokrin hastalıklar denir. Çocuk endokrinolojisi, çocuk yaş grubunda görülen hormon hastalılarının tanı ve tedavisi ile ilgilenen bölümdür.

Bu Yazı Erken Ergenlik Nedir? 10 Soruda Erken Ergenlik… İlk Olarak Burada Yayınlanmıştır. Hastalar Okuyor.

Çocuklarda Obezitenin Nedenleri Nelerdir?

Çocuklarda obezite endojen veya eksojen olabilmektedir. Endojen veya ikincil obezite altta yatan genetik, metabolik ve hormonal bozukluklar nedeniyle oluşmaktadır. Çocuk obez hastaların %10’luk kısmı bu şekildedir. Özellikle boy kısalığı ve gelişme gerilikleriyle beraber seyreder. Geriye kalan %90’lık kısım ise eksojen veya basit obezite dediğimiz durumdur. Altta yatan bir hastalık olmadan, alınan ve harcanan kalori dengesinin harcanan lehine bozulmasıyla oluşur. Artan obezite sıklığının en önemli nedenidir.

Genetik yatkınlığın rolü vardır, örneğin anne-baba obez ise çocuk %80 olasılıkla obez olmaktadır. Ama esas olarak çevresel faktörler ve beslenme yanlışlıkların en önemli nedenlerdir.

Çevresel faktör deyince özellikle çocukların daha sedanter yani daha sakin bir yaşam yaşamalarını kastediyoruz. Önceki yıllarda vakitlerinin önemli bir bölümünü sokakta oyun oynayarak geçiren çocuklar, teknolojik gelişmelerin artmasıyla, özellikle sosyoekonomik düzeyi yüksek ailelerde artık vakitlerinin önemli kısmını televizyon ve bilgisayar başında hareketsiz ve genelde abur cubur yiyerek geçirmektedir. Buna okulda ve ders çalışırken geçirirken geçirilen zamanları da eklersek çocuklarımızın artık ne kadar az kalori harcayarak yaşadıklarını anlayabiliriz.

Beslenme yanlışlıklarına gelecek olursak, buradaki yanlışlıklar daha çocuğun doğumundan sonra başlamaktadır. Anne sütünün yararı konusundaki kampanyalara rağmen toplumumuzun anne sütünün önemini hala yeterince anladığı kanaatinde değilim. Yapılan çalışmalar bebekliğinde anne sütü ile beslenen çocuklarda obezite sıklığının daha düşük olduğunu göstermektedir. Anne sütü mucizevi bir üründür ve içindeki beslenme faktörleri ve hormonlar anneden anneye bebeğin ihtiyacına göre farklılık gösterir. Bu nedenle ilk 6 ay sadece anne sütü ve mümkünde 2 yaşa kadar ek gıdalarla anne sütüne devam önermekteyiz. Erken başlanan mamalar, özellikle 1 yaşından sonra biberon kullanımı çocuklarda obeziteyi artırmaktadır.

Beslenme konusundaki diğer yanlışlıklar düzenli öğün almamak, gece yatmadan önce beslenmek, yüksek kalorili ve yağlı fast-food tarzı yiyeceklerin ve yüksek kalorili-gazlı içeceklerin fazlaca tüketmek olarak sayılabilir. Özellikle kahvaltı öğünlerin kralıdır ve güçlü bir kahvaltı daha sonra zararlı yiyecek alımını da azaltır. Çocukların öğünlerinde doğal besinlerin, sebze ve meyvenin azalması obezite sıklığını artırmaktadır.

Çocuklarda Obezite Tanısı Nasıl Konur?

Çocuklarda obezite tanısı vücut kütle indeksi dediğimiz, vücut ağırlığının boyun metrekaresine bölünmesi ile hesaplanan değerin yaş ve cinse göre normal değerlerle karşılaştırılması ile konur. Çocuklarda bu değer yaşa ve cinse göre değiştiğinden sabit bir değer yoktur.

Çocuklarda en sık ergenlik döneminde görülmekle beraber, son yıllarda 10 yaşından küçük çocuklarda da obezite sıklığında önemli bir artış saptanmaktadır. Özellikle ergen obezlerin önemli bir kısmı yetişkin olunca da obez olmaktadır. Obezitenin ergenlikte düzeleceği fikri tamamen yanlıştır.

Obezitenin Yol Açtığı Sorunlar Nelerdir?

Obezitenin en önemli komplikasyonu hipertansiyon, kan yağ değerlerinde yükseklik, karaciğerde yağlanma, insülin direnci ve diyabetle seyreden metabolik sendromdur. Bu bulgular tek tek veya beraber bulunabilir. Özellikle kalp hastalıkları açısından önemli bir risk oluşturmaktadır. Yaptığımız çalışmalarda obezite şiddetinin de artmasına paralel çocuk obez hastaların %40’a yakının metabolik sendrom olduğunu saptadık. Bu çok ciddi bir orandır.

Obezitenin diğer komplikasyonları uyku apnesi dediğimiz uykuda nefes tutulması ve nefes almada zorluk, değişik kemik bozuklukları, erken ergenlik olarak sayılabilir.

Ailelerin öncelikle obez çocuk sağlıklı çocuktur algısından kurtulması ve obeziteyi bir hastalık olarak kabul etmesi gerekir. Obezite de zayıflık gibi endişe uyandırmalıdır. Polikliniklere obezite şikayetiile gelen çocuk sayısı oldukça azdır, genelde bu çocuklar başka bir nedenle başvurduklarında çocuk endokrin polikliniklerine yönledirilmektedirler.

Bunun yanında ailelerin çocuklarını sedanter yaşamdan mümkün olduğunca uzaklaştırmaları, düzenli spor yapmalarını sağlamaları gerekir. Televizyon bilgisayar başında geçirilen süreler sınırlandırılmalıdır.

Beslenme konusunda ise öğünlere dikkat edilmeli, az ve sık beslenme sağlanmalı, fast-food türü yiyecekler ve yüksek kalorili içeceklerden mümkün olduğunca çocukların uzak durmaları sağlanmalıdır. Yiyecekle cezalandırma veya ödüllendirme yapılmamalıdır.

Obezitede en önemli nokta obezite oluşmadan önlemler almaktadır. Bu nedenle Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığının başlattıkları kantin yasakları obezite ile mücadelede son derece önemlidir ve biz de dernek olarak desteklemekteyiz. Ancak yasakların daha da genişletilmesi, yüksek kalorili hazır yiyecek ve içecekleri de kapsaması gerektiği düşüncesindeyim. Ayrıca özellikle tam gün eğitim yapılan kurumlarda ücretsiz yemek çıkarılmasının da obezitenin önlenmesinde önemli bir basamak olacaktır diye düşünüyorum.

Çocuk Obezitesinin Tedavisi Nedir?

Obezite tedavisi uzun soluklu olmalıdır ve aile ve hekimin çok yakın iletişimini gerektirir. Öncelikle çocuğun hormonal ve genetik hastalıklar, obezite komplikasyonları yönünden incelenmesi gerekir. Eğer bunlar normalse tedaviye başlanır. Tedavinin ana basamaklarını diyet ve egzersiz oluşturur. Çocuklar büyüme çağında olduklarından çok sıkı diyetler vermiyoruz, alması gereken kalorinin %20-30’nu veriyoruz. Ayrıca egzersiz programı uyguluyoruz. İlk 6 ayda kilosunun %10’nunu vermesini hedefliyoruz. Sonra tedaviye 1 yıla kadar devam ediliyor. Bu arada yaşam stili ve yeme alışkanlıklarının da değiştirilmesi çok önemli. Yoksa verilen kilolar bir süre sonra geri alınabilir. İlaç tedavisi ve cerrahi tedaviler çok şiddetli ve hayatı tehdit eden durumlarda veya metabolik sendrom gibi durumlar söz konusu ise uygulanıyor.

Obezite sorunu olan çocukların çocuk endokrinolojisi doktoru tarafından tedavi edilmesi gerekir.

Bu Yazı Çocuklarda Obezite: Çağımızın Hastalığı İlk Olarak Burada Yayınlanmıştır. Hastalar Okuyor.

1. Yeni Koronavirüs (COVID-19) Nedir?

Yeni Koronavirüs (COVID-19), ilk olarak Çin’in Vuhan Eyaleti’nde Aralık ayının sonlarında solunum yolu belirtileri (ateş, öksürük, nefes darlığı) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan bir virüstür. Salgın başlangıçta bu bölgedeki deniz ürünleri ve hayvan pazarında bulunanlarda tespit edilmiştir. Daha sonra insandan insana bulaşarak Vuhan başta olmak üzere Hubei eyaletindeki diğer şehirlere ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin diğer eyaletlerine ve diğer dünya ülkelerine yayılmıştır.
Coronavirüsler, hayvanlarda veya insanlarda hastalığa neden olabilecek büyük bir virüs ailesidir. İnsanlarda, birkaç koronavirüsün soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi daha şiddetli hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına neden olduğu bilinmektedir. Koronavirüs hastalığına COVID-19 neden olur.

2. Yeni Koronavirüs (COVID-19) Nasıl Bulaşır?

Hasta bireylerin öksürmeleri aksırmaları ile ortama saçılan damlacıkların solunması ile bulaşır. Hastaların solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin yıkanmadan yüz, göz, burun veya ağıza götürülmesi ile de virüs alınabilir. Kirli ellerle göz, burun veya ağıza temas etmek risklidir.

3.Yeni Koronavirüs Enfeksiyonu Tanısı Nasıl Konur?

Yeni Koronavirüs tanısı için gerekli moleküler testler ülkemizde mevcuttur. Tanı testi sadece Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarında ve belirlenmiş Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılmaktadır.

4.Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonunu önlemek veya tedavi etmek için kullanılabilecek virüse etkili bir ilaç var mıdır?

Hastalığın virüse etkili bir tedavisi yoktur. Hastanın genel durumuna göre gerekli destek tedavisi uygulanmaktadır. Bazı ilaçların virüs üzerindeki etkinliği araştırılmaktadır. Ancak şu an için virüse etkili bir ilaç yoktur.

5. Antibiyotikler Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonunu önleyebilir mi veya tedavi edebilir mi?

Hayır, antibiyotikler virüslere etki etmez, sadece bakterilere karşı etkilidir. Yeni Koronavirüs (2019-nCoV) bir virüstür ve bu nedenle enfeksiyonu önlemek veya tedavi etmek amacıyla antibiyotikler kullanılmamalıdır.

6. Yeni Koronavirüsün (COVID-19) kuluçka (inkübasyon) süresi ne kadardır?

Virüsün kuluçka süresi 2 gün ile 14 gün arasındadır.

7. Yeni Koronavirüsün (COVID-19) neden olduğu belirtiler ve oluşturduğu hastalıklar nelerdir?

Belirtisiz olgular olabileceği bildirilmekle birlikte, bunların oranı bilinmemektedir. En çok karşılaşılan belirtiler ateş, öksürük ve nefes darlığıdır. Şiddetli olgularda zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebilmektedir.

8.Yeni Koronavirüs (COVID-19) kimleri daha fazla etkiler?

Elde edilen veriler doğrultusunda ileri yaş ve eşlik eden hastalığı (astım, diyabet, kalp hastalığı gibi) olanlarda virüsün ağır hastalık oluşturma riski daha yüksektir. Bugünkü verilerle hastalığın %10-15 olguda ağır seyrettiği, yaklaşık %2 olguda da ölümle sonuçlandığı bilinmektedir.

9. Yeni Koronavirüs (COVID-19) hastalığı ani ölümlere neden olur mu?

Hastalanan kişilerle ilgili yayımlanmış verilere göre hastalık nispeten yavaş bir seyir göstermektedir. İlk birkaç gün daha hafif şikayetler (ateş, boğaz ağrısı, halsizlik gibi) görülmekte sonrasında öksürük, nefes darlığı gibi belirtiler eklenmektedir. Hastalar genellikle 7 günden sonra hastaneye başvuracak kadar ağırlaşmaktadır. Dolayısı ile sosyal medyada yer alan, birden bire yere düşüp hastalanan veya ölen hastalarla ilgili videolar gerçeği yansıtmamaktadır.

11. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) dışında hangi ülkeler hastalık için risk taşıyor?

Hastalık Çin Halk Cumhuriyet’inde ortaya çıkmış ve birçok ülkeye yayılmıştır. Tüm dünyada hastalık görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak kabul edilmiştir.
Sağlık Bakanlığı Bilimsel Danışma Kurulu vaka görülen ülkelere “mecbur kalınmadıkça gidilmemesi” uyarısında bulunmaktadır. Seyahat edeceklerin ulusal ve uluslararası otoritelerin uyarılarını takip etmeleri gerekir.

12. Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda yaptığı çalışmalar nelerdir?

Bakanlığımız tarafından hastalıkla ilgili dünyadaki gelişmeler ve hastalığın uluslararası yayılımı yakından takip edilmektedir. Yeni Koronavirüs (COVID-19) Bilim Kurulu oluşturulmuştur. Yeni Koronavirüs (COVID-19) hastalığına yönelik Risk Değerlendirme ve Bilim Kurulu toplantıları yapılmıştır. Konunun tüm tarafları (Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, gibi tüm paydaşlar) sürece dahil ederek olay takip edilmeye ve toplantılar düzenli şekilde yapılmaya devam etmektedir.

Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Halk Sağlığı Acilleri Operasyon Merkezi’nde 7/24 esasına göre çalışan ekipler oluşturulmuştur. Ülkemizde, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerileri ile paralel olarak gerekli önlemler alınmıştır. Havalimanları ve deniz giriş noktaları gibi Ülkemizin giriş noktalarında riskli bölgelerden gelebilecek hasta yolcuların tespitine yönelik önlemler alınmış ve hastalık şüphesi varlığında yapılması gerekenler belirlenmiştir. ÇHC ile direkt uçuşlar 1 Mart tarihine kadar durdurulmuştur. Başlangıçta ÇHC’den gelen yolcular için uygulanmakta olan termal kamera ile tarama uygulaması, 05 Şubat 2020 itibariyle diğer ülkeleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Hastalığa yönelik tanı, olası vakada uygulanacak prosedürler, korunma ve kontrol önlemleri ile ilgili bir rehber hazırlanmıştır. Tespit edilen vakalara yönelik yönetim algoritmaları oluşturulmuştur ve ilgili tarafların görev ve sorumlulukları tanımlanmıştır. Rehberde ayrıca vaka görülen ülkelere gidecek veya oralardan gelecek kişilerin yapması gerekenler de yer almaktadır. Sürekli güncellenen bu rehbere ve rehberle ilgili sunumlara, sık sorulan soruların cevaplarına, afiş ve broşürlere Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün resmi web sitesinden ulaşılabilmektedir. Ayrıca olası vaka tanımına uyan kişilerden solunum yolu numunesi alınarak numune sonucu çıkana kadar sağlık tesisi koşullarında izole edilmektedir.

13. Yeni Koronavirüs (COVID-19) aşısı var mıdır?

Hayır, henüz geliştirilmiş bir aşısı bulunmamaktadır.Teknolojideki gelişmelere rağmen insanlar üzerinde güvenle kullanılabilecek bir aşının en erken bir yılda üretilebileceği bildirilmektedir.

14. Hastalığa Yakalanmamak İçin Öneriler Nelerdir?

Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler Yeni Koronavirüs (COVID-19) için de geçerlidir. Bunlar;

– El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.

– Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.

– Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).

– Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık yıkanmalıdır.
– Bugün için ülkemizde sağlıklı kişilerin maske kullanmasına gerek yoktur. Herhangi bir viral solunum yolu enfeksiyonu geçirmekte olan kişinin öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağzını tek kullanımlık kağıt mendil ile örtmesi, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içini kullanması, mümkünse kalabalık yerlere girmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burnunu kapatması, tıbbi maske kullanması önerilmektedir.

15. Yurtdışından kargo ile gelen paket ya da ürünlerden Koronavirüs bulaşma riski var mıdır?

Genel olarak bu virüsler yüzeylerde kısa süre canlı kalabildikleri için paket veya kargo ile bulaşma olması beklenmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün de bu konuda kısıtlaması yoktur.

16. Genel enfeksiyondan korunma önlemleri nelerdir?

El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptikleri kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.

Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile örtülmesi, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içinin kullanılması, mümkünse kalabalık yerlere girilmemesi önerilir.

17. Evde bakılan hayvanlar Yeni Koronavirüsunu (COVID-19) taşıyıp, bulaştırabilir mi?

Evde bakılan kedi/köpek gibi evcil hayvanların Yeni Koronavirüsla (COVID-19) enfekte olması beklenmemektedir. Ancak evcil hayvanlarla temas sonrası her zaman için ellerin su ve sabunla yıkanması gereklidir. Böylece hayvanlardan bulaşabilecek diğer enfeksiyonlara karşı korunma sağlanacaktır.

18. Burnunuzu tuzlu suyla yıkamak Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonunu önleyebilir mi?

Hayır. Burnu tuzlu suyla düzenli olarak yıkamanın Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonundan korunmada bir faydası yoktur.

19. Sirke kullanımı Yeni Koronavirüs (COVID-enfeksiyonunu önleyebilir mi?

Hayır. Sirke kullanımının Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonundan korunmada bir faydası yoktur.
Evde Kalmak, zorunluluk olmadıkça dışarıya çıkmamak hastalıüın hızlı yayılmasını önlemede ve kendimiz eve çevremizi koronavirüs enfeksiyonundan korumak için alınabilenecek en önemli önlemdir.

19 Soruda COVID-19: Koronavirüs İle İlgili Bilinmesi Gerekenler ile bilgileri yukarıdaki yazıda bulabilirsiniz. Daha detaylı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

Kaynak: https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/sss/halka-yonelik

Bu Yazı COVID-19 Koronavirüs Hakkında Bilinmesi Gerekenler…. İlk Olarak Burada Yayınlanmıştır. Hastalar Okuyor.